Mémoire des apparences

Proloog: het licht gaan uit in de bioscoop. In het donker klinkt een stem: ‘Begin april 1974 moest een literatuurdocent genaamd Ignacio Vega de namen onthouden van 15.000 mensen uit het verzet tegen de junta.’ Als geheugensteun gebruikt hij een toneelstuk van Calderón dat hij al uit zijn hoofd kende. Het lukt hem binnen een week, maar kort daarop wordt hij gevangengenomen en moet hij alles weer vergeten. Als hij zijn geheugen verliest, gaat het beeld op zwart en klinkt de stem: ‘Tien jaar later. Ons verhaal begint.’Ruiz vertelt dat hij deze film heeft gemaakt nadat hij The Art of Memory van Francis Yates had gelezen, dat gaat over “kunstmatig geheugen” vanaf de tijd van de redenaars uit de oudheid, via gotische transformaties in de Middeleeuwen, tot en met het gebruik in de wetenschapsfilosofie van de 17de eeuw. Voor Ruiz ligt het geheugen in de cinema, in de cinefiele verbeelding. Dit denkbeeldige is niet domweg “in” de cinema, maar de cinema levert de context waarin het zich manifesteert. Er is een opvallende discrepantie tussen de twee “verloren” voorwerpen, de ellenlange lijst namen en het toneelstuk van Calderón, en die tegenstrijdigheid ligt in het verlengde van de complexe, ongrijpbare relatie tussen de werkelijkheid en het domein van dromen, tussen ervaring en herinnering.Lesley Stern